Mity o Kurkuminie

Kurkumina to rekordzista pod względem liczby publikacji naukowych wśród substancji roślinnych, a zarazem jeden z liderów pod względem liczby przesady w reklamie. Nazywa się ją lekiem na raka, zamiennikiem ibuprofenu i najpotężniejszym przeciwutleniaczem. Redakcja analizuje siedem najczęstszych mitów i wyjaśnia, co naprawdę stoi za każdym z nich.

Dlaczego wokół kurkuminy jest tyle mitów

Liczbę artykułów o kurkuminie w bazach naukowych liczy się w dziesiątkach tysięcy. Dla niewtajemniczonego czytelnika wygląda to jak niepodważalny dowód skuteczności: „skoro tyle badań, znaczy, że działa”. W rzeczywistości przeważająca większość tych prac to eksperymenty na komórkach i zwierzętach, a nie badania kliniczne na ludziach.

Chemicy medyczni zwrócili uwagę na ważny szczegół. Przegląd Nelson i współautorów (2017) wJournal of Medicinal Chemistrywyjaśnia, że kurkumina ma właściwości związków dających wyniki fałszywie dodatnie w testach laboratoryjnych: jest niestabilna, reaktywna, fluoryzuje, agreguje i wchodzi w interakcje z wieloma białkami niespecyficznie. Autorzy doszli do wniosku, że żadne podwójnie zaślepione badanie kontrolowane placebo nie udowodniło jednoznacznego działania leczniczego kurkuminy przy jakiejkolwiek chorobie.

Jeszcze jedna przyczyna mitów to problemy reputacyjne w samej nauce. Szereg szeroko cytowanych artykułów jednego z najbardziej znanych laboratoriów badających kurkuminę wycofano z powodu problemów z danymi. Nie obala to wszystkich badań, ale pokazuje, dlaczego do „sensacyjnych” wyników należy podchodzić krytycznie.

Wreszcie kurkuma ma tysiącletnią historię w ajurwedzie, a tradycyjne stosowanie łatwo przekształca się w marketingu w „sprawdzone od wieków”. Tradycja to ciekawe źródło hipotez, ale nie zamiennik badań kontrolowanych.

Mity o „leku na wszystko” i przeciwutleniaczach

Mit 1: kurkumina leczy raka, chorobę Alzheimera i cukrzycę.W probówce kurkumina wpływa na wzrost komórek nowotworowych, agregację amyloidu i przemianę glukozy. Jednak badania kliniczne na ludziach przy tych chorobach były niewielkie, sprzeczne lub negatywne. Żadne międzynarodowe wytyczne kliniczne nie zalecają kurkuminy jako leczenia tych stanów. Rezygnacja z udowodnionej terapii na rzecz suplementu może kosztować życie.

Szczególnie niebezpieczny jest ten pomysł w onkologii: kurkumina teoretycznie może wchodzić w interakcje z lekami przeciwnowotworowymi poprzez wpływ na enzymy metabolizmu. Dlatego pacjenci na chemioterapii powinni omawiać jakiekolwiek suplementy z onkologiem.

Mit 2: kurkumina to najpotężniejszy przeciwutleniacz chroniący komórki.W testach laboratoryjnych kurkumina rzeczywiście neutralizuje wolne rodniki. Ale po przyjęciu doustnym stężenie wolnej kurkuminy we krwi jest bardzo niskie, a przeważająca część krąży w postaci koniugatów. Dlatego bezpośrednie działanie przeciwutleniające w organizmie jest najprawdopodobniej nieznaczne.

Możliwy pośredni mechanizm — aktywacja własnych systemów przeciwutleniających poprzez czynnik Nrf2 — jak dotąd wykazano głównie w modelach przedklinicznych. Do tego dla sportowców „gaszenie” stresu oksydacyjnego nie zawsze jest pożądane: reaktywne formy tlenu po treningu są częścią sygnału do adaptacji.

Mity o przyprawie i czarnym pieprzu

Mit 3: wystarczy dodawać kurkumę do jedzenia.Mielona kurkuma zawiera tylko kilka procent kurkuminoidów. Łyżeczka przyprawy daje około kilkudziesięciu miligramów kurkuminy, podczas gdy w badaniach stosowano setki miligramów biodostępnych postaci lub gramy zwykłego ekstraktu. Kurkuma kulinarna to smaczna i zdrowa część diety, ale nie odpowiednik suplementu z badań klinicznych.

W badaniach populacyjnych czasem zwraca się uwagę na regiony o wysokim spożyciu kurkumy i niższej częstości pewnych chorób. Jednak takie obserwacje nie dowodzą związku przyczynowo-skutkowego: na zdrowie wpływa cały styl życia, genetyka i struktura diety.

Mit 4: szczypta czarnego pieprzu rozwiązuje problem przyswajania.Znane badanie Shoba (1998), które wykazało około dwudziestokrotny wzrost biodostępności, wykorzystywało 20 mg oczyszczonej piperyny razem z 2 g kurkuminy. Zawartość piperyny w czarnym pieprzu wynosi kilka procent, więc szczypta pieprzu w potrawach daje znacznie mniej niż w badaniu — a kurkuminy w jedzeniu i tak jest mało.

Mity o zamienniku środków przeciwbólowych i „superformach”

Mit 5: kurkumina zastępuje ibuprofen.Ten mit ma realne podstawy: w badaniu Kuptniratsaikula i współautorów (2014) ekstrakt kurkumy zmniejszał ból przy chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego nie gorzej niż ibuprofen przez cztery tygodnie i powodował mniej dolegliwości żołądkowo-jelitowych. Ale dotyczy to konkretnego stanu przewlekłego, a nie ostrego bólu po urazie, bólu zęba czy migreny.

Poza tym efekt kurkuminy rozwija się stopniowo — tygodniami, a nie w ciągu godziny jak u środków przeciwbólowych. Dla sportowca z ostrym urazem, który potrzebuje szybkiego zniesienia bólu, kurkumina nie jest odpowiednim zamiennikiem. Zarazem łączenie kurkuminy z NLPZ bez uzgodnienia z lekarzem jest niepożądane z powodu sumarycznego wpływu na krzepnięcie krwi.

Mit 6: im więcej „razy” biodostępność, tym lepsza postać.Reklama podkreśla liczby w rodzaju „45 razy” czy „185 razy lepiej niż zwykła kurkumina”. Te liczby uzyskano w różnych badaniach z różnymi dawkami, metodami analizy i grupami uczestników, dlatego nie można ich porównywać między sobą. Wyższe stężenie w osoczu również nie gwarantuje proporcjonalnie lepszego wyniku klinicznego.

Ważniejsze jest to, czy konkretna postać ma badania kliniczne dla twojego celu. Na przykład dla zmniejszenia bólu mięśni są dane dla kompleksu fosfolipidowego, a dla stawów — dla standaryzowanych ekstraktów. Bardzo wysoka biodostępność może mieć i drugą stronę: niektórzy specjaliści wiążą przypadki uszkodzenia wątroby właśnie z takimi postaciami.

• Porównuj postacie według dostępności badań klinicznych, a nie według reklamowych mnożników.
• Sprawdzaj, ile kurkuminoidów jest w porcji.
• Unikaj piperyny, jeśli przyjmujesz leki.

Mit o absolutnym bezpieczeństwie

Mit 7: kurkumina jest naturalna, więc bezpieczna dla wszystkich.U większości zdrowych ludzi umiarkowane dawki rzeczywiście są dobrze tolerowane. Jednak w literaturze medycznej opisano serie przypadków ostrego uszkodzenia wątroby związanego z suplementami kurkumy, w tym analizy z Włoch (Lombardi et al., 2021) i USA. Reakcja jest rzadka, ale może być poważna.

Poza tym kurkumina wpływa na krzepnięcie krwi, stymuluje skurcze pęcherzyka żółciowego, wiąże żelazo i może wchodzić w interakcje z lekami. Dlatego osobom z kamicą żółciową, chorobami wątroby, na antykoagulantach, kobietom w ciąży i przed operacjami skoncentrowane suplementy nie są zalecane bez uzgodnienia z lekarzem.

Jeszcze jeden aspekt to jakość. Mieloną kurkumę w niektórych regionach świata fałszowano związkami ołowiu dla jaskrawszego koloru, co prowadziło do zatruć. Dla suplementów tak samo ważne są certyfikaty analizy na metale ciężkie i zgodność zawartości z etykietą.

Naturalne pochodzenie nie jest ani gwarancją bezpieczeństwa, ani gwarancją skuteczności. Dotyczy to kurkuminy tak samo jak każdej innej substancji biologicznie czynnej.

Aby złożyć pełny obraz, radzimy przeczytać nasze materiały „Korzyści z kurkuminy dla sportowców: baza dowodowa”, „Skutki uboczne kurkuminy” oraz „Mity o kordycepsie”.

Wnioski redakcji

Większość głośnych obietnic dotyczących kurkuminy — leczenie raka, Alzheimera, cukrzycy, potężne działanie przeciwutleniające w organizmie — opiera się na danych laboratoryjnych, a nie na dowodach klinicznych.

Realne, choć umiarkowane, efekty wykazano dla bólu przy chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego i opóźnionego bólu mięśni. Kurkuma kulinarna i szczypta pieprzu nie odtwarzają dawek badawczych, a reklamowych mnożników biodostępności nie można porównywać między sobą.

Kurkumina to przydatne narzędzie w wąskich niszach, pod warunkiem realistycznych oczekiwań i uwagi na bezpieczeństwo.

Bibliografia

1. Nelson KM, Dahlin JL, Bisson J, et al. The essential medicinal chemistry of curcumin. J Med Chem. 2017;60(5):1620–1637.
2. Anand P, Kunnumakkara AB, Newman RA, Aggarwal BB. Bioavailability of curcumin: problems and promises. Mol Pharm. 2007;4(6):807–818.
3. Shoba G, Joy D, Joseph T, et al. Influence of piperine on the pharmacokinetics of curcumin in animals and human volunteers. Planta Med. 1998;64(4):353–356.
4. Kuptniratsaikul V, Dajpratham P, Taechaarpornkul W, et al. Efficacy and safety of Curcuma domestica extracts compared with ibuprofen in patients with knee osteoarthritis: a multicenter study. Clin Interv Aging. 2014;9:451–458.
5. Lombardi N, Crescioli G, Maggini V, et al. Acute liver injury following turmeric use in Tuscany: an analysis of the Italian Phytovigilance database and systematic review of case reports. Br J Clin Pharmacol. 2021;87(3):741–753.
6. Jamwal R. Bioavailable curcumin formulations: a review of pharmacokinetic studies in healthy volunteers. J Integr Med. 2018;16(6):367–374.
7. Hewlings SJ, Kalman DS. Curcumin: a review of its effects on human health. Foods. 2017;6(10):92.